Grote plantenbak vullen duur? Gebruik deze 5 (gratis) materialen

Een grote plantenbak vullen met potgrond is een prijzige klus. Gelukkig kan het veel goedkoper, want je planten hebben die diepe, onderste laag grond vaak helemaal niet nodig. Ontdek 5 slimme (en gratis) materialen om je bloembak verantwoord op te vullen!

‘Valsspelen’ met de onderste laag is helemaal zo gek nog niet. Reken maar na: als je een bak van bijvoorbeeld 160 x 80 cm met een hoogte van 40 cm moet vullen, heb je al snel 500 liter potgrond nodig. Bij het tuincentrum vertaalt zich dat naar zo’n twaalf tot dertien zakken van 40 liter. Tel uit je winst (of beter: je verlies).

Bovendien is het gewoon zonde. De onderste laag aarde van een diepere bak wordt door de meeste plantenwortels nooit bereikt. Het is simpelweg ongebruikte luxe-grond.

De meeste planten hebben ongeveer 30 cm grond nodig om goed te kunnen wortelen. Vul daarom maximaal een kwart tot een derde van je grote plantenbak met opvulmateriaal. De rest moet bestaan uit goede potgrond om de wortels genoeg ruimte en voeding te kunnen bieden. Is je plantenbak of pot 30 centimeter of minder diep? Gebruik dan geen opvulmateriaal.

Hier zijn de 5 beste materialen om de onderste laag van je grote plantenbakken (bijna) gratis op te vullen:

Heb je onlangs de bomen of grote struiken in de tuin gesnoeid? Gooi de dikke takken en oude houtblokken dan niet in de groenbak, maar leg ze onderin je diepe plantenbak. Deze methode is afgeleid van de Hügelkultur-techniek die veel wordt gebruikt in permacultuur moestuinen.

Hoe het werkt: Het oude, droge hout vormt een stevige basis. In de loop van de jaren breekt het hout onder de grond langzaam af. Terwijl het verteert, werkt het hout als een spons: het neemt overtollig vocht op tijdens een flinke regenbui en laat dit langzaam weer los wanneer de grond erboven uitdroogt.

Als je een eigen composthoop hebt, herken je het probleem: het omzetten van tuinafval naar bruikbare compost duurt soms lang. De onderste laag in de compostbak is prachtig, maar daarbovenop ligt vaak een hoop halfverteerd materiaal. Gelukkig voor jou kun je hiermee perfect een deel van je grote plantenbak vullen.

Hoe het werkt: Schep de grove, halfverteerde compost direct in het onderste deel van de bak. Dit materiaal leeft: het zit vol nuttige bodembacteriën en schimmels. Terwijl jouw planten in de bovenste laag groeien, composteert deze laag rustig verder. Houd er wel rekening mee dat de grond in de loop van het seizoen wat zal inzakken, omdat de onderlaag verteert. Vul de bovenste laag in het najaar dus weer aan met verse compost of bladaarde.

Heb je nog een stapel oud papier of een berg kartonnen dozen in de schuur staan? Gooi ze niet meteen bij het oud vuil. Schoon, onbedrukt karton en oude kranten zijn uitstekende materialen om de bodem van een diepe plantenbak of verhoogd bed gratis mee op te vullen.

Hoe het werkt: Haal eerst alle plastic tape, verzendlabels en nietjes van de kartonnen dozen. Snijd of scheur het karton in grove stukken en prop ze – met het verfrommelde krantenpapier – onderin de plantenbak. Druk dit gerust stevig aan. Maak het papier en karton daarna goed nat met de gieter voordat je de aarde erop gooit. Nat karton en papier houden vocht vast en worden langzaam door het bodemleven afgebroken.

Waar er vroeger zware metalen in de inkt zaten, worden kranten tegenwoordig gedrukt met veilige inkt op basis van soja- of lijnzaadolie en natuurlijke pigmenten. Gebruik echter geen glanzend papier van tijdschriften of reclamefolders, want deze bevatten een plastic coating of chemische bleekmiddelen.

Soms wil je niet alleen geld besparen, maar ook het gewicht van de plantenbak beperken. Een grote bak gevuld met natte aarde en hout weegt al snel honderden kilo’s. Als de bak op een balkon of dakterras staat, kan dat gevaarlijk zwaar worden. Om over het verplaatsen van zo’n bak nog maar te zwijgen. Met een onderlaag van lege flessen of kweekpotten sla je twee vliegen in één klap: je bespaart geld én gewicht.

Hoe het werkt: Verzamel lege plastic statiegeldflessen en draai de dop er stevig op, zodat de lucht erin blijft en de flessen niet in elkaar gedrukt worden onder het gewicht erboven. Of zet wat oude plastic kweekpotten ondersteboven op de bodem van de bak. Zo kun je snel je grote plantenbak vullen, zonder extra gewicht. Zorg er wel voor dat het water goed weg kan stromen. Dek je onderlaag af met een stuk (biologisch afbreekbaar) worteldoek voordat je de potgrond stort. Zo zakt de aarde niet tussen de flessen of potten en blijft je toplaag gescheiden van de opvulling.

Ben je net begonnen met het aanleggen van een nieuw terras of heb je een stuk gazon afgegraven om plaats te maken voor een alternatief voor gras? Gooi die graszoden niet weg, want ze vormen een fantastische, gratis onderlaag voor een verhoogde border of diepe plantenbak.

Hoe het werkt: Leg de graszoden ondersteboven – dus met de groene kant naar beneden – in de bak. Het gras zal zo langzaam afsterven en door het bodemleven worden verteerd. Na verloop van tijd veranderen de zoden in een voedzame basisgrond.

Hoewel valsspelen met de onderlaag slim is, kun je niet zomaar alles gebruiken. Sommige materialen blokkeren de afwatering, verstikken de wortels of verspreiden zelfs ziektes. Vermijd in ieder geval de volgende materialen:

Piepschuim en verpakkingsmateriaal: Dit was ooit een populaire budgettip om gewicht te besparen, maar doe dit niet! Piepschuim brokkelt na verloop van tijd af tot microplastics die je bodem (en je moestuingroenten!) onherstelbaar vervuilen.
Behandeld of geverfd hout: Gebruik nooit resten van oude schuttingen, pallets of meubels. Dit hout bevat chemicaliën, lijm of zware metalen die in de grond lekken.
Walnoot: De bladeren en het hout van je gesnoeide walnotenboom bevatten juglon, een stofje dat de groei van andere planten remt.
Zieke plantenresten of hardnekkig onkruid: Resten van zieke planten kunnen je gezonde planten besmetten. Pas ook op met wortels van zevenblad, kweekgras of haagwinde, want die groeien dwars door je toplaag heen omhoog.
Grote, dichte plastic objecten: Een paar losse flessen of potten met ruimte ertussen is prima, maar sluit de bodem nooit volledig af met plastic zeil of dichte bakken. Door de slechte drainage zullen plantenwortels gegarandeerd gaan rotten.
Takken van wilgen: Wilgentenen wortelen erg makkelijk, zeker als ze nog niet helemaal ingedroogd zijn. Voor je het weet, groeien er nieuwe wilgen in je bak.