Çin'de kapalı kapılar ardından İran satrancı! Trump-Xi zirvesinin perde arkasında ABD'ye şok: 'En başından beri olmamalıydı'

MİLLİYET.COM.TR / ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile görüşmek üzere Cuma sabahı Pekin’deki resmi konutta bir araya geldi.

İki günlük zirvenin son gününde gerçekleşen temaslar, Zhongnanhai Bahçesi’nde liderlerin “dostluk fotoğrafı” için birlikte yürüyüş yapmasıyla başladı. Beyaz Saray basın danışmanları, Trump ve Xi’nin çay görüşmesi ve kapalı kapılar ardındaki çalışma yemeği öncesinde bahçede görüntülendiğini aktardı.

Ziyaret kapsamında Trump’ın bugünkü son temaslarının ardından ABD’ye dönmek üzere Pekin’den ayrılması bekleniyor.

‘ÇOK İYİ BİR LİDER’

Bununla birlikte Trump, ABD basınından Fox News’e verdiği röportajda Xi için “çok iyi bir ilişkimiz var, gerçek bir dostluk var” ifadelerini kullanırken Çin liderini “çok güçlü, uzun süredir görevde olan ve iş odaklı bir lider” olarak tanımladı.

Xİ, 24 EYLÜL’DE ABD’YE GİDECEK

Trump, Xi ile eşi Peng Liyuan'ı 24 Eylül'de Beyaz Saray'a davet etmekten onur duyduğunu ve bunu dört gözle beklediklerini söyledi. Çin tarafının ise bu daveti kabul ettiği aktarıldı.

‘ORTAK ANLAYIŞA ULAŞILDI’

Öte yandan zirve, Orta Doğu’da İran savaşı ve Hürmüz Boğazı geriliminin sürdüğü bir dönemde gerçekleşti. 28 Şubat’ta ABD ve İsrail güçlerinin İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan süreç, İran’ın İsrail ve Körfez’deki ABD müttefiklerine misillemeleriyle tırmanmış, Hürmüz Boğazı’nın kapanması küresel enerji akışını etkilemişti. Bölgede geçici ateşkesin sürdüğü bildirildi.

‘EN BAŞINDAN BERİ OLMAMALIYDI’

Xi ve Trump’ın, uluslararası ve bölgesel konularda iletişim ve koordinasyonu güçlendirme konusunda mutabakata vardığı Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından açıklandı. Tarafların derinlemesine görüş alışverişi sonucunda yeni ortak anlayışlara ulaştığı ve bunun ikili ilişkilere stratejik yön vereceği belirtildi.

Çin tarafı, zirvede İran dosyasına ilişkin yaptığı açıklamada “Bu savaşı sürmesinin hiçbir anlamı yok, bu savaş en başından beri olmamalıydı” ifadelerini kullandı.

Açıklamada, krizin çözümü için erken bir yol bulunmasının yalnızca ABD ve İran’ın değil, bölge ülkeleri ve tüm dünyanın çıkarına olduğu vurgulandı.

‘KAPI KAPANMAMALI’

Pekin yönetimi, diyalog kapısının açıldığını ve bunun yeniden kapanmaması gerektiğini belirterek, gerilimin düşürülmesi ve siyasi çözüm için müzakere sürecinin sürdürülmesi çağrısı yaptı.

Ayrıca İran nükleer meselesi dahil tüm başlıklarda anlaşmaya varılması için diyalog ve istişare çağrısı yapıldı.

‘İSTİKRAR AÇISINDAN KRİTİK’

Çin, Hürmüz Boğazı başta olmak üzere deniz taşımacılığı hatlarının yeniden açılmasının küresel tedarik zincirlerinin istikrarı açısından kritik olduğunu vurguladı.

Açıklamada ayrıca Orta Doğu ve Körfez’de kalıcı ve kapsamlı bir ateşkesin bir an önce sağlanması gerektiği belirtilerek, bölgede sürdürülebilir bir güvenlik mimarisi kurulmasının önemi ifade edildi.

‘Xİ YÜZDE YÜZ HAKLIYDI’

Öte yandan Trump sosyal medya hesabı Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda Xi’nin ABD’ye yönelik önceki değerlendirmelerine atıf yaptı ve Biden dönemine eleştiriler yönelterek ABD’nin ekonomik ve askeri açıdan yeniden güç kazandığını savundu.

Xi’nin daha önce zarif bir şekilde ABD’yi gerileyen bir ülke olarak gördüğünü belirttiğini kaydeden Trump "Burada, Uykucu Joe Biden ve yönetimi dönemindeki 4 yılda uğradığımız muazzam zararı kastediyordu ve bu konuda yüzde 100 haklıydı. Ülkemiz açık sınırlar, yüksek vergiler, herkes için transeksüellik, kadın sporlarında yarışan erkekler, Çeşitlilik, Eşitlik ve Kapsayıcılık (DEI) dayatmaları, korkunç ticaret anlaşmaları, alıp başını gitmiş suç oranları ve çok daha fazlası yüzünden ölçülemez acılar çekti" değerlendirmesinde bulundu.

Çin basınına konuşan uzmanlara göre zirve, ABD-Çin rekabetinin sürdüğü bir dönemde İran krizi ve Orta Doğu gerilimi üzerinden küresel dengelerin yeniden şekillendiği kritik bir diplomasi trafiğine sahne oldu.

NE OLMUŞTU?

Trump, 8.5 yıl aradan sonra Çin'i ziyaret etti. Önceki Başkan Joe Biden, iktidar döneminde Çin'e ziyaret gerçekleştirmemişti. ABD'den Çin'e lider düzeyindeki son ziyaret, Trump'ın ilk döneminde, 2017'de yapılmıştı.

Trump, 2017'deki ilk ziyaretinde Çin'in tarihi imparatorluk sarayı Yasak Şehir'e konuk olmuştu.

Siyasi kurmayları ve iş insanlarından oluşan heyetle, 3 günlük ziyaret için dün başkent Pekin'e gelen Trump, akşam onuruna verilecek yemek davetine katıldı.

Trump, 15 Mayıs sabahında Çin lideri ile çay buluşması için yeniden bir araya geldi. ABD Başkanı, birlikte yenecek öğle çalışma yemeğinin ardından ülkesine dönecek.