Prof. Kułakowska: „Kardiolodzy, neurolodzy i onkolodzy mówią jednym głosem”. W Sejmie ruszyła narodowa strategia profilaktyki
Ponad 60 proc. wszystkich zgonów w Polsce powodują choroby, którym w wielu przypadkach można zapobiec. Tymczasem Polacy coraz częściej wierzą internetowym fake newsom zamiast lekarzom, podważają szczepienia i ignorują profilaktykę. Podczas sejmowej konferencji „Profilaktyka priorytetem zdrowia publicznego – wspólny głos na rzecz zdrowia Polaków” wybitni eksperci ostrzegali, że Polska znalazła się w krytycznym momencie zdrowia publicznego. – „30 proc. naszych zgonów wynika z palenia tytoniu” – mówił prof. Piotr Rutkowski. Lekarze, parlamentarzyści i Ministerstwo Zdrowia przedstawili wspólną strategię „10 dla Zdrowia”, która ma stać się narodowym planem walki z nowotworami, udarami, chorobami serca i epidemią otyłości.
Konferencję otworzyła wicemarszałek Sejmu Dorota Niedziela, która zwróciła uwagę na gwałtownie rosnącą skalę dezinformacji medycznej oraz podważania autorytetu lekarzy i nauki.
Informacji sprawiających, że ludzie zaczynają wątpić w diagnozy lekarzy i podstawy medycyny, jest dziś tak dużo, że na nas – parlamentarzystach, członkach społeczeństwa i lekarzach – spoczywa obowiązek edukowania oraz rozwiewania fake newsów, które nie tylko się pojawiają, ale na stałe weszły już do przestrzeni publicznej” – mówiła Dorota Niedziela.
Dorota Niedziela podkreślała, że szczególnie niebezpieczne staje się podważanie szczepień ochronnych oraz podstaw profilaktyki zdrowotnej. Jej zdaniem parlament coraz częściej staje się miejscem rozpowszechniania pseudomedycznych narracji.
Spotykamy się z coraz większą grupą osób podważających zasady immunizacji. To zjawisko jest tak niepokojące, a fala dezinformacji rośnie tak szybko, że wszyscy musimy zastanowić się, jak skutecznie przekazywać naukową wiedzę i tłumaczyć, że profilaktyka, w tym szczepienia, naprawdę chroni życie i zdrowie ludzi – podkreślała Dorota Niedziela.
Wicemarszałek Sejmu zaznaczyła również, że problem dotyczy nie tylko internetu, ale również przestrzeni publicznej i politycznej.
Jeżeli takie zjawiska obserwujemy na sali sejmowej, to w społeczeństwie ich skala jest wielokrotnie większa – ostrzegała Dorota Niedziela.
Jednym z najważniejszych głosów konferencji było wspólne stanowisko trzech największych towarzystw naukowych: Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Polskiego Towarzystwa Neurologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Onkologicznego.
Prof. dr hab. n. med. Marek Gierlotka, specjalista kardiologii, intensywnej terapii i chorób wewnętrznych oraz kardiolog inwazyjny, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (2025-2027), alarmował, że Polska znalazła się w krytycznym momencie zdrowia publicznego.
Choroby układu krążenia, to zawały serca, niewydolność serca, udary mózgu i nowotwory stanowią rzeczywiście najważniejsze wyzwanie dla zdrowia publicznego w Polsce i odpowiadają za ponad 60 proc. wszystkich zgonów – powiedział.
Profesor zwrócił uwagę, że udary mózgu pozostają najczęstszą przyczyną niepełnosprawności, także poznawczej.
To są otępienia i problemy z tym związane. Choroby układu krążenia dotykają też osoby we wczesnym etapie życia, co prowadzi do przedwczesnej śmiertelności oraz przedwczesnej niepełnosprawności i pogorszenia codziennego funkcjonowania – mówił.
O dramatycznej sytuacji neurologii mówiła również senator Agnieszka Gorgoń-Komor.
90 tysięcy udarów rocznie, co 6 minut udar, zwiększona liczba udarów u 40-latków i duża liczba zgonów, prawie co trzeci chory na udar umiera – podkreślała senator.
Podczas konferencji przedstawiono dane dotyczące finansowania profilaktyki zdrowotnej. Profesor Marek Gierlotka wskazał, że Polska przeznacza na ten cel zaledwie 1,7 proc. budżetu zdrowotnego, podczas gdy średnia europejska wynosi 4 proc.
Jeszcze bardziej wymowne były dane dotyczące wydatków per capita.
W Polsce jest to 22 euro w porównaniu do średnioeuropejskich 202 euro. Proszę zobaczyć, to jest około 10 razy mniej niż średnia europejska – zaznaczył prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Eksperci apelowali o radykalne zwiększenie inwestycji w działania profilaktyczne.
Każda złotówka zainwestowana w skuteczną profilaktykę zwróci się poprzez zmniejszenie kosztów leczenia powikłań i finansowania świadczeń zdrowotnych – podkreślał Marek Gierlotka.
Centralnym punktem konferencji była prezentacja projektu „10 dla Zdrowia”, który powstał na bazie wcześniejszej inicjatywy „10 dla Serca”.
Prof. dr hab. n. med. Piotr Dobrowolski tłumaczył, że program został rozszerzony po analizie wspólnych czynników ryzyka dla chorób serca, nowotworów i chorób neurologicznych.
Po wielu rozmowach z Towarzystwem Onkologicznym, z Towarzystwem Neurologicznym i innymi ekspertami doszliśmy do wniosku, że 10 obszarów, które są zawarte w dziesiątce, determinuje również występowanie innych chorób, nie tylko chorób układu krążenia, ale chorób onkologicznych, neurologicznych, diabetologicznych. Czyli czynniki są te same – wyjaśniał.
Program „10 dla Zdrowia” został udostępniony w aplikacji MojeIKP i ma pomagać Polakom w ocenie ryzyka zdrowotnego.
7 z 10 elementów, które zawarte są w dziesiątce zdrowia, każdy z nas, nie wychodząc z domu, może wziąć we własne ręce: zaprzestać palenia, zaprzestać spożycia alkoholu, lepiej spać, zminimalizować albo radzić sobie lepiej ze stresem, zwiększyć aktywność fizyczną, odpowiednio zdrowo jeść – podkreślał profesor Dobrowolski.
Prof. dr hab. n. med. Alina Kułakowska podkreślała, że podział profilaktyki na osobne obszary przestaje mieć sens.
Dzisiaj my, kardiolodzy, onkolodzy, neurolodzy, zgadzamy się w 100 proc. i mówimy jednym głosem, że czas przestać dzielić profilaktykę na tę od serca, tę od mózgu, tę przeciwko nowotworom. Zdrowie jest jedno – zaznaczyła.
Profesor wskazała także najważniejsze elementy profilaktyki zdrowotnej.
Są wśród nich zdrowe żywienie, spożywanie świeżej nieprzetworzonej żywności, dużo ruchu. Aktywność fizyczna jest najtańszym lekiem na większość chorób, zero tytoniu i nie tylko mamy na myśli papierosy, ale również inne formy spożywania tytoniu, zero alkoholu, zdrowy sen – mówiła.
Prof. Piotr Rutkowski zwracał uwagę, że szczepienia ochronne pozostają jednym z najskuteczniejszych i najtańszych narzędzi profilaktycznych.
Szczepienia ochronne to jest stały i istotny element prewencji. Polska ma wyjątkowe szczęście, że ma dostęp do powszechnie finansowanych szczepień – podkreślał.
Profesor przypomniał także o szczepieniach przeciw wirusowi HPV.
W onkologii mamy dwa dedykowane szczepienia, które mogą nawet wyeliminować całkowicie zachorowanie na nowotwory związane z wirusem brodawczaka ludzkiego – zaznaczył.
Rutkowski alarmował również w sprawie polityki antytytoniowej.
30 proc. naszych zgonów, tak jak tu siedzimy, jeżeli ktoś z państwa pali, to ma 1/3 szansę umrzeć tylko z tego powodu, że pali – mówił.
Eksperci apelowali o zaostrzenie regulacji dotyczących papierosów elektronicznych i nowych produktów nikotynowych.
Profesor Alina Kułakowska zwróciła uwagę, że choroba otyłościowa staje się jednym z najważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnej Polski.
Około 20 proc. nowotworów jest silnie związanych z nieprawidłową masą ciała – podkreśliła.
Eksperci postulowali stworzenie Narodowej Strategii Leczenia Otyłości oraz przeznaczenie wpływów z podatku cukrowego na działania profilaktyczne.
Wpływy z podatku cukrowego są niebagatelne, ponieważ wynoszą rocznie około półtora miliarda złotych. Powinny to być pieniądze przeznaczone właśnie na walkę z otyłością – zaznaczyła prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.
Kułakowska postulowała również całkowity zakaz reklamy alkoholu.
Postulujemy wprowadzenie całkowitego zakazu promocji i reklamy alkoholu w przestrzeni publicznej – powiedziała.
Senator Beata Małecka-Libera podkreślała, że profilaktyka musi przestać być jedynie elementem debaty eksperckiej.
Ja marzę o tym, żeby ten tytuł stał się nie tylko w opowieści, edukacji i w działaniach, które dotychczas miały miejsce, ale żeby rzeczywiście był priorytetem naszej polityki zdrowotnej – mówiła senator.
Politycy i eksperci wskazywali, że konieczne są zmiany systemowe, nowe rozwiązania legislacyjne oraz przebudowa Narodowego Programu Zdrowia.
Senator Agnieszka Gorgoń-Komor przypominała, że działania profilaktyczne już przynoszą konkretne efekty. Dzięki wprowadzeniu lipidogramów do bilansu sześciolatka przebadano do kwietnia 2025 roku 35 tysięcy dzieci i wykryto około 100 przypadków hipercholesterolemii rodzinnej.
Zobacz także:
To jest inwestycja – podkreślała senator.
Jednym z najważniejszych wniosków konferencji był apel o ustanowienie 13 maja Ogólnopolskim Dniem Profilaktyki.
Profesor Marek Gierlotka podkreślał, że działania ekspertów nie zakończą się na jednej konferencji.
To nie jest jednorazowe wydarzenie. My zamierzamy bardzo mocno współpracować dalej – zaznaczył.
Wicemarszałek Dorota Niedziela zadeklarowała wsparcie dla tej inicjatywy.
Podejmiemy taką inicjatywę – zapewniła.
Na zakończenie konferencji podkreślano, że profilaktyka nie jest wyłącznie zadaniem lekarzy, lecz wspólną odpowiedzialnością państwa, społeczeństwa, szkół, organizacji pacjenckich i mediów.
Profilaktyka równa się bezpieczeństwu – podsumował profesor Piotr Rutkowski.
politykazdrowotna
