Van Trumps lievelingsminister tot zijn eigen narcisme – vijf inzichten uit een nieuw journalistiek werk over de Amerikaanse president

Pas wanneer er eindelijk een spraakmakend werk verschijnt over het reilen en zeilen in Donald Trumps Witte Huis, dringt door hoe weinig boeken er in deze tweede termijn – tot nu toe – over hem zijn geschreven. Het dinsdag gepubliceerde Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump van Maggie Haberman en Jonathan Swan, politiek verslaggevers van The New York Times, maakt veel goed. Gezamenlijk volgen zij Trump al decennia en voor dit boek hielden ze meer dan duizend interviews. Ze leggen de interne dynamiek, wraakzucht en corruptie van zijn bewind bloot en reconstrueren dialogen tot in de Situation Room. Vijf inzichten:

1Alleen vicepresident JD Vance spreekt de president (soms) tegen

De rauwe werkelijkheid dringt nauwelijks tot Trump door. Onvrede onder Amerikaanse burgers, economische data, zijn eigen impopulariteit, de onwaarschijnlijkheid van succes in een oorlog tegen Iran: de president wordt er door zijn hielenlikkende entourage van afgeschermd. „Meer dan ooit tevoren handelt hij puur op zijn intuïtie.”

Het mooiste voorbeeld is de rol van Natalie Harp. Zij is Trumps persoonlijke assistente en vooral „wandelende printer”. Elk positief nieuwsbericht of commentaar drukt ze voor hem af op papier, net als alles wat hij haar vraagt voor hem te googlen. Ze tikt zijn Truth Social posts en laat briefjes voor hem achter met teksten als „Jij bent de enige die telt voor mij.”

Af en toe krijgt Trump ruzie, zoals met techbaas Elon Musk, en zwelgt hij: „Ik kan geen vrienden hebben.” Of met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, boos en beledigend: „Iedereen is doodziek van je, Bibi. Alle joden zijn ziek van je.” Maar de enige die hem af en toe inhoudelijk tegenspreekt, is JD Vance.

Vicepresident Vance is eigenlijk tegen elke buitenlandse interventie, constant bang dat die een wig kan drijven in de isolationistische achterban wiens steun hij in 2028 nodig heeft om president(skandidaat) te worden. Wanneer hij rond de bombardementen op Iran in juni 2025 voorstelt de taal van Trumps toespraak een beetje te matigen, sneert die: „Ik weet wat ik doe.” En keert zijn vicepresident de rug toe.

De volgende dag dwingt hij Vance om in zijn publieke optredens te zeggen dat Irans nucleaire programma „compleet vernietigd” is. Een onbewezen aanname die de vicepresident in zijn volgende optredens braaf herhaalt. Trumps wil is wet.

2Trump is doller op Buitenlandminister Rubio

Het valt medewerkers op dat Trump meer „persoonlijke chemie” heeft met Marco Rubio, die hij heeft aangesteld als minister van Buitenlandse Zaken en Nationale Veiligheidsadviseur. De president wil eigenhandig zijn opvolger aanwijzen en speelt Vance en Rubio telkens tegen elkaar uit.

Rubio is van Cubaanse afkomst, meer pro-Israël – al uit hij ook enig scepsis over een aanval op Iran – en sowieso een ‘havik’. Hij boekt succes in ‘zijn’ regio, Latijns-Amerika. De ontvoering van de Venezolaanse autocraat Nicolás Maduro is een militair spektakel. Op het westelijk halfrond komt de ene na de andere rechtse leider aan de macht.

Een veelzeggende anekdote is wanneer Trump eigenhandig bezig is zijn Oval Office met gouden ornamenten te bekleden en iemand oppert dat een volgende president die zonder twijfel zal verwijderen. Trumps onmiddellijke reactie: „Cubanen zijn dol op goud.”

De Situation Room is niet langer heilig. Op de plek waar de president, de legerleiding, essentiële ministers en staf militaire operaties plannen, wordt in februari 2026 tegen alle normen in een buitenlandse leider uitgenodigd. Netanyahu mag er zijn pleidooi voor een nieuwe oorlog met Iran houden. Zeven maanden eerder is de hyperbeveiligde ruimte al gebruikt voor een ander noodoverleg: over het Epstein-dossier.

Trumps naaste medewerkers, zoals stafchef Susie Wiles, hebben totaal onderschat hoe snel de maatschappelijke steun voor Israël afkalft én hoe giftig het dossier rond de veroordeelde en in zijn cel gestorven pedofiel Jeffrey Epstein is voor de anti-elitaire achterban. In paniek wordt „surrealistisch” overlegd over aantijgingen dat Trump een jong meisje zou hebben verkracht en haar tepels zou hebben gemaltraiteerd. De gebrekkige mediastrategie om dit schandaal te managen wordt geschapen in de Situation Room. „De zelf veroorzaakte crisis zou het Witte Huis voor de rest van het jaar lamleggen.”

4Trumps narcisme kent geen grenzen

Veel hoofdstukken gaan over Trumps machtsmisbruik, intimidatie, zelfverrijking, grenzeloosheid en wraakzucht: op zijn politieke vijanden, universiteiten, musea, buitenlandse leiders. En over zijn genot om anderen, met name techbazen en media, voor hem te laten knielen. ‘Pure Trump‘ is ontketend en zorgt voor een totaal ander regime dan het Amerikaanse presidentschap ooit geweest is, zoals de titel impliceert. Hij komt, zegt hij zelf, overal mee weg.

De interessantste scènes gaan over zijn grootheidswaanzin. Hij ziet zichzelf „als een baanbrekende figuur in de geschiedenis, die de wereld naar zijn hand zet”. In het interview dat Swan en Haberman met de president hebben vertelt hij trots dat „een historicus” hem vertelt heeft dat hij machtiger is dan Alexander de Grote, Caesar, Dzjengis Khan, Napoleon, Hitler, Mao en Stalin. „Hij heeft gelijk”, aldus Trump. De journalisten ontdekken vervolgens dat de analyse niet komt van een geschiedkundige, maar van de caddy van een golfmaatje van Trump.

5Over Trumps gezondheid worden we niet wijzer

Over één belangrijke kwestie worden ook de twee auteurs echter niet wijzer: de gezondheid van de inmiddels 80-jarige president, die mede gekozen werd door te hameren op de fysieke en mentale zwakte van zijn voorganger, Joe Biden (destijds 81). Trumps gehoor gaat achteruit, hij heeft spataderen, dikke enkels en blauwe plekken op zijn handen. Hij dommelt regelmatig in tijdens bijeenkomsten en elke verbale remming lijkt verdwenen – zoveel is bekend. Maar is er meer aan de hand? Daar komen de journalisten niet achter. „Trumps persoonlijke dominantie in elke ruimte verhult vaak wat zijn lichaam niet langer kan verbergen.”

Lees ook

Hoe Trump Washington verbouwt ter meerdere eer en glorie van zichzelf